Resultaten

U bent hier: Home Verhalen Landschap en geografie Stadspanorama voor de stadsbrand

Stadspanorama voor de stadsbrand

1858

980 x bekeken

De eerste helft van de 19e eeuw verliep voortvarend voor Enschede. Op verschillende plekken staken fabriekspijpen boven de stad uit. Het centrum was nog omringd door een stadsgracht. Om de gracht hadden de bewoners hun tuintjes, ‘beschermd’ door de noorder- en zuiderhagen. Langzamerhand breidde de stad zich uit buiten de poorten richting het ‘wigbold’, de zeshoekige stadsgrens die Enschede sinds 1818 inklemde in gemeente Lonneker.

Bovenstaande afbeelding van stad Enschede vonden wij op de voorkant van het boekje ‘De Brand van Enschede van 7 Mei 1862 na 50 jaren herdacht.’ Het bijschrift luidt “Panorama van Enschede vóór den brand, genomen vanaf den Gronauschen weg.” Op bijgevoegde kaart ziet u wat volgens ons het standpunt en de zichtbare gebouwen zijn.

Bron: Stadsarchief Enschede

De locatie

De Oliemolen
Voor het uitpersen van zaden tot olie kon men vroeger naar de Olie Molen. Naast dat werden er ook granen gepeld. De glooiing die te zien is in de tekening was vroeger bekend als de Oliemolen Esch.

Raadhuis
Van opzij gezien zien we het kenmerkende torentje van het oude raadhuis. Al sinds 1325 stond het op de hoek van de Langestraat. Met de overgang van markerecht naar gemeentebestuursrecht in 1803 werd het te klein en moest men ruimte bijhuren. De wederopbouw na de stadsbrand werd aangegrepen om het nieuwe pand aanzienlijk uit te breiden.

Jacobuskerk
In het midden van het panorama zien we de oude Jacobuskerk boven de stad uitsteken. Voor haar bouw in 1841 kwamen de katholieken lang in een schuilkerk samen. Ze waren na de reformatie in 1598 uit de Grote Kerk op de markt gezet. In 1932 is de huidige Jacobuskerk ervoor in de plaats gekomen. Deze staat een stuk meer naar achteren.

Grote Kerk
Gedateerd rond 1200 is deze kerk daarmee het oudste gebouw van de stad. Op de tekening zien we de vorm van de toren voor de stadsbrand. In vroeger tijden lag er een begraafplaats om de kerk.

Erve Veluwe
Het sfeervolle boerderijtje op de voorgrond was onderdeel van erve Veluwe, later bekend als stadsdeel Velve. De decennia na de stadsbrand is dit gebied langzaam volgebouwd tot woonwijk.

Reudinkmolen
Vernoemd naar de familie Reudink die altijd eigenaar van het object is geweest. Deze molen op de Heurne Es werd binnen de familie regelmatig doorgegeven. En bij een publieke verkoop in 1888 kocht wederom een Reudink’s zoon de molen. Eind 19e eeuw is de molen afgebroken om ruimte te geven voor stadsuitbreiding.

‘n Grooten Stoom
De familie Van Heek pakte het groots aan in 1858. Zoon Gerrit Jan had tijdens zijn opleiding gezien hoe de textielindustrie groeit in Groot Brittannië. Een gigantische stoomweverij wordt buiten de stad gebouwd, de aftrap van het textielconcern Van Heek & Co. en het begin van een bloeiende eeuw industriële textielnijverheid.

Het verhaal achter deze foto

Er zijn genoeg vragen over voor dit alleraardigst plaatje. Wie is de tekenaar? In welk jaar het is getekend? Welke gebouwen kunnen we nog meer herkennen? Heeft u aanvullende (of misschien juist tegensprekende) inzichten en informatie, deel deze dan vooral in de reacties.

Reacties

Marijn Smeehuijzen

06-01-17 13:17:47

In het boek -Geschiedenis van Enschede en zijn naaste omgeving- staat deze afbeelding ook, met de tekst: Enschede van de Leemstege uit gezien omstreeks 1860. Van links naar rechts: de Rietmolen, de Roomsche Kerk, de toren van de Hervormde Kerk, de arbeiderswoning de Püse, de Oliemolen. De boomen van de Püse staan aan den Helleweg, thans den Gronauschen weg, die daar in de richting van den Toren

Marijn Aks

06-07-17 15:05:44

Het origineel is gevonden! Het is een tekening uit 1858 van de hand van H. ter Meulen en zou zich bevinden in de Oudheidkamer Twente. Een later gemaakt aquarel van de afbeelding is te zien op hun site, als u in hun prentencollectie zoekt op H. ter Meulen.

Login om te reageren
slider