Resultaten

Reacties

straatbeeld

Details

Omstreeks:

Adres:

Bijdrage:

Marijn Smeehuijzen
22-06-18 11:50

Gewijzigd:

Marijn Smeehuijzen
22-06-18 11:52


Zoekwoorden:
Stadserf Oude Markt Haverstraatpassage Centrum

U bent hier: Home Verhalen Straatbeeld Het Stadserf - De make-over van Enschede...

Het Stadserf - De make-over van Enschedees centrum

1458 x bekeken

#047925 – werkzaamheden aan de Oldenzaalsestraat in 1979
#090213 – De Haverstraatpassage rond 1980, overdekt door luifels
#001676 - De Oude Markt als straat met parkeerplaatsen, 1970
#011455 - Indeling van de Oude Markt als nieuw Stadserf, 1981
#045498 - Nieuwe kiosken langs het Stadhuis in de Langestraat 1983
#045506 - Leilindes voor de Jacobuskerk 1983
#048358 - Feest Ei van Ko 1982
#047899 - Stadserffeest en onthulling brandmonument 1982

Bron: Stadsarchief Enschede

De locatie

Eind jaren ’60 was het centrum van Enschede nodig toe aan een make-over. Omgeven door vergane textielglorie waren delen van de oude stad, zoals de Walstraat en de Zuiderhagen, aan het verkrotten. Er werd een ambitieus plan ontwikkeld, waarbij de stadskern in amper drie jaar omgebouwd werd tot autovrij Stadserf.
Samen met Hans ten Brummelhuis, vrijwilliger voor onder meer het Stadsarchief Enschede, kijken we naar een paar foto’s en kenmerken uit die tijd.

Hans: In de zestiger jaren had je al dat voor het eerst enkele straten autovrij werden. Enschede is een van de eerste steden waarvan ze het oude centrum helemaal autovrij hebben gemaakt. Door de vorm en omvang van de binnenstad was dit heel goed mogelijk. Om dit mogelijk te maken waren bepaalde rondwegen nodig. De eerste ring rond de stad is dan Oldenzaalsestraat, Boulevard, De Ruyterlaan en aan de noordkant de Molenstraat. De Oldenzaalsestraat is dus eind jaren 70 aangepakt, dat is een heel groot project geweest. Zelfs fabrieken zijn daarvoor afgebroken, toen de straat verlegd en verbreed werd.

Het idee was Enschede als winkelparadijs te adverteren. De Haverstraatpassage, ooit een van de belangrijkste winkelstraten van de stad, stond sinds de jaren ’60 overschaduwd door luifels. En het hart van de stad, de Oude Markt, was gevuld met verkeer en parkeerplekken. Een grote aaneengesloten voetgangerszone moest de stad verbinden. Van het Van Loenshof tot De Klomp, van het Van Heekplein tot de Heurne Met de Oude Markt als ‘ludiek en levendig centrum van cultuur en amusement’.

Hans: Eind zestiger jaren moesten er zonodig luifels komen bij winkelstraten. Dat is zo’n overheersend iets geweest. Eerst in de Haverstraat, moest je door een poort heen om in de straat te komen. De straat heeft behoorlijk veel schade gehad. De laatste tijd wordt het gelukkig weer een heel stuk beter. Het is een hele uitzonderlijke straat, met die boogvorm en hele mooie panden. Met name de Oude Markt heeft een totaal andere positie gekregen door de aanleg van het Stadserf. Mensen kregen een andere looproute, sommige winkelstraten hebben daar last van gehad. Kwamen ze van het Station via de Marktstraat dan liepen ze eerder rechtdoor naar de Haverstraat. Over de markt reden er allemaal auto’s, er kon ook nog geparkeerd worden.

Tubantia 14 november 1981: ‘Stadserf Enschede een gouden greep’
“Het is nauwelijks te geloven dat er nog maar vijf jaren geleden sprake van was dat Enschede één van de slechtste en armetierigste stadscentra had van het hele land. Vriend en vijand zijn het er nu over eens dat je vooral op koopavonden en zaterdags heel gezellig kunt winkelen in een binnenstad, waar sommige delen geheel voetgangersgebied zijn geworden en andere delen “verkeersarm”. Dit omdat er alleen nog maar in één richting via een ontsluitingslus door het hart van de stad kan worden gereden. Op warme avonden waren in de afgelopen zomer zelfs om middernacht de vergrote terrassen op de Markt nog drukker dan overdag, een grootsteeds beeld, dat doet vergeten hoe hier kort geleden praalrijders je bij wijze van spreken nog de vouwen uit de broek reden. Veertien miljoen heeft de hele operatie gekost, maar het resultaat is er dan ook naar. Enschede leeft weer en zo hoort het ook voor een stad van bijna 145.000 inwoners.”

Hans: Als je naar de foto’s kijkt zie je ook hoe anders de straatindeling was in die tijd. De bestrating was veel meer in hokjes. Brede straten werden opgesplitst. Kiosken bij het stadhuis, leilindes voor de St. Jacobuskerk, bloembakken, muurtjes en verhogingen. Alles werd veel voller. Bij de laatste grote renovatie van het Stadserf (waarbij ook de goten in het midden van de weg zijn aangelegd) zijn bijna alle restanten daarvan weggehaald.

100.000 bezoekers kwamen er de eerste dag van de feestweek ter ere van de opening van het nieuwe Stadserf. Overal in de regio hingen advertenties met de ambassadeur voor ‘Winkelparadijs Enschede’. Een oranje paradijsvogel met in de ene vleugel een ijsje en onder de andere vleugel een pakket. Willem Ruis gaf bij een optreden in de binnenstad een reis naar Mallorca weg, marktlui hielden een non-stop marathonmarkt van vijfentwintig uur, er was een taptoe van muziekcorpsen, enzovoorts enzovoorts. Met de opening van het Ei van Ko en de onthulling van het opnieuw geplaatste brandmonument werden de laatste puntjes op de i gezet. Centrum Enschede was nu voorgoed van het winkelend publiek.




Tekst: Marijn Smeehuijzen
Bron: Interview Hans ten Brummelhuis, knipselarchief Stadsarchief Enschede

Reacties

Jan Astrego

21-01-19 11:50:30

Het stadserf kwam niet zomaar uit de lucht vallen. Het was een antwoord op de frustraties en tegenstellingen die er onder de toentertijd 5 winkeliersverenigingen leefde na de verplaatsing van Ven D van Kruispunt de Graaf naar de zuidzijde van de Boulevard. Het langdurig leegstaande zogenaamde Texpocentrum onderdeel van de nieuwbouw voor de textiel aldaar leek een uitgelezen plek voor het toenmalig sterk groeiende warenhuis concern. dat daarmee het kernwinkel centrum meeschoof naar de zuidzijde van het Ei werd op de koop toegenomen. De tegenstellingen tussen noord (Kruispunt de Graaf, die grotendeels zijn aantrekkingskracht verloor en zuid (Van Loenshof/ Langestraat/ Van Heekplein) verlamde de ontwikkeling van de binnenstad totaal. Etc. Jan Astrego projectleider Stadserf

Jan Astrego

21-01-19 11:59:18

Door de Dienst Openbare Werken was inmiddels ter gelegenheid van het 650 jarig bestaan van de stad het zogenaamde Initiatiefplan Stadscentrum naar buiten gebracht. hierin werd het idee naar voren gebracht om voor het gehele kernwinkelcentrum een sfeer te creëren waarin alle vijf de winkeliersverenigingen zich zouden kunnen vinden. De aanpak van het centrum van Groningen door de toenmalige wethouder Max van de Berg werd als inspiratiebron gezien. Het bezoek aan die stad van de Enschedese delegatie werkte alleen al louterend voor de sfeer. De conclusie was dat zoiets ook in Enschede zou kunnen, maar dan wél zonder de tijdelijke verkeersbelemmerende voorzieningen. Enschede moest het beter doen. Het concept Stadserf werd bedacht.

Jan Astrego

21-01-19 12:09:32

Kruispunt de Graaf, de Oude Markt en het gebied De Heurne/ De Klomp bleef per auto toegankelijk. Van Loenshof / Langestraat/Kalanderstraat werd autovrij. Om gedurende gehele dag de bevoorrading mogelijk te maken werd de zogenaamde Ontsluitingslus bedacht. Entschliessungsschleune op zijn Duits. De schouwburg kon hierdoor ook bereikt worden. Er werd een projectgroep en een stuurgroep opgezet en een subsidieaanvraag gedaan bij het Ministerie van Economische zaken. Hiervoor moest een concreet schetsplan worden gemaakt. Enschede kon op korte termijn hiervoor geen budget vrijmaken, dus moesten de ambtenaren met de pet rond. Afspraak werd, dat de winkeliersvernigingen elk hun eigen ontwerper aan werk mochten zetten. Voor de herinrichting van de Oude Markt werd de stadsarchitecte aangewezen

Jan Astrego

21-01-19 12:19:24

Ook het van Heekplein werd voetgangers vriendelijker gemaakt. Voetgangersgebied langs de Noordwand een plezieriger verbinding tussen Hofpassage en Klanderij en een aangenamere verbinding voerde boulevard naar VenD. De Haverstraatpassage viel geheel buiten het plan, want die werd in die tijd al als voetgangersvriendelijk genoeg beschouwd. In 3 jaar 1979, 1980 en 1981 werd de gehele operatie voltooid. Het is wellicht goed te vermelden, dat vanwege het gebrek aan publiek er de neiging bestond de invulling van d openbare ruimte vooral gezellig en intiem te maken. Dus vandaar de grote intensiteit aan straatmeubilair en de plaatsing van kiosken. Ook het ontbreken van ervaring van het mengen van auto's, fietsen en voetgangers speelde mee. Jan Astrego

Login om te reageren
slider

LOGIN



Wachtwoord vergeten?
registreren

REGISTREREN


terug