Resultaten

Reacties

mensen

Details

Omstreeks:

Adres:

Bijdrage:

Marijn Smeehuijzen
09-12-16 13:13

Gewijzigd:

Marijn Smeehuijzen
12-12-16 13:54


Zoekwoorden:
Edo Bergsma

U bent hier: Home Verhalen Mensen Edo Johannes Bergsma (1862-1948)

Edo Johannes Bergsma (1862-1948)

1514 x bekeken

1932, Burgemeester Bergsma aan zijn bureau op zijn 70e verjaardag.
  fotoarchief Brusse

1931, Staking bij textielfabriek Gerh. Jannink, burgemeester Edo Bergsma met bolhoed.
  fotoarchief Brusse

1930, Overdracht van het museum Twente aan het Rijk, met burgemeester Edo Bergsma.
  fotoarchief Brusse

1912, Onthulling van brandmonument op Markt met toespraak van burgemeester Edo Bergsma.
  Stadsarchief Enschede #002177

1917, Afkondiging nieuwe Grondwet voor het stadhuis door burgemeester Edo Bergsma.
  Stadsarchief Enschede #003552

1946, Doop van het KLM-vliegtuig "Twente" PH-TAT door oud-burgemeester Edo Bergsma op Vliegveld Twente.
  Stadsarchief Enschede #000593

Bron: Stadsarchief Enschede, fotoarchief Brusse

Het verhaal achter deze foto

Edo Johannes Bergsma werd op 6 juni 1862 te Makkinga, gemeente Ooststellingwerf, geboren als zoon van Mr. P.A. Bergsma, burgemeester van Ooststellingwerf en daarna gemeentesecretaris te Leeuwarden. Hij trouwde in 1893 met Cornelia Johanna van de Moer (1865 - 1952), Uit dit huwelijk werd één kind geboren, hun dochter Anna (1894). Bergsma overleed te Arnhem op 1 november 1948 en werd op 5 november 1948 begraven op de Oosterbegraafplaats te Enschede.

Bergsma was in zijn jonge jaren al zeer vertrouwd geraakt met de gemeentelijke overheid. Hij begon zijn carrière als stagiaire bij zijn vader op de gemeentesecretarie van Leeuwarden. Na de lagere rangen te hebben doorlopen werd hij in 1886 benoemd tot gemeentesecretaris van Idaarderadeel. In 1892 volgde zijn benoeming tot burgemeester van Het Bildt. Ingaande 1 augustus 1896 werd hij benoemd tot burgemeester van Enschede, de gemeente die hij gedurende 36 jaar met grote inzet en voortvarendheid zou dienen.
Enschede was rond de eeuwwisseling nog een relatief kleine industriegemeente met ongeveer 20.000 inwoners. De snelle groei van de industrie en de daarmee gepaard gaande aanwas van de bevolking riepen problemen op, die slechts met durf en fantasie konden worden aangepakt. Onder Bergsma' s bestuurlijke leiding groeide Enschede uit tot een van de grootste industriesteden van ons land. Bergsma initieerde tal van van grote stedebouwkundige projecten, terwijl hij ook de totstandkoming van nutsvoorzieningen en de uitbouw van het gemeentelijke apparaat waar mogelijk bevorderde.
Al in 1897 werd de bouwverordening radicaal gewijzigd. De organisatie van de Reinigingsdienst met later de Ontsmettingsdienst volgde daar snel op. Zeer omvangrijke riolerings- en bestratingswerkzaamheden werden uitgevoerd, mede dankzij een in 1897 verkregen verhoogde rijksbijdrage. Rond 1900 werd een electrische centrale gesticht. De brandweer kreeg een electrisch alarmnet nadat de gemeente de Enschedese Telefoon Maatschappij in 1902 had overgenomen. Ook een electrisch klokkennet , één der eerste in Nederland, met ongeveer 100 klokken werd ingesteld. De nieuwe Algemene Begraafplaats werd in 1899 aangelegd.

In 1903 werd een nieuwe gasfabriek gebouwd; nieuwe lagere scholen werden gesticht of aanzienlijk uitgebreid. In 1908 volgde een nieuw gebouw voor de Dienst Gemeentewerken en in 1909 het Politiebureau. Het uitbreidingsplan 1907 was duidelijk een persoonlijke verdienste van de burgemeester. De Twentsche Electrische Tramweg Maatschappij kwam in 1908 tot stand. Een belangrijk initiatief van Edo Bergsma was de oprichting van de bouwvereniging "De Volkswoning" in 1907.Ook de aanleg van de negen kilometer lange singel rondom de bebouwde kom van Enschede kwam onder zijn leiding tot stand, evenals de bouw van de Hogere Textielschool en niet te vergeten het monumentale nieuwe stadhuis van Enschede van architect Ir. G. Friedhoff.
In de eerste decenniën van deze eeuw onstonden in geheel Twente grote spanningen tussen de in vakbonden georganiseerde textielarbeiders en de in verschillende fabrikantenverenigingen geunieerde ondernemers. De zeer langdurige Twentse Katoenstakingen van 1923-1924 en 1931-1932 zijn van landelijke betekenis geweest. Als burgemeester was Bergsma verantwoordelijk voor het handhaven van de openbare orde in Twente' s grootste textielstad . Iets wat in de hoog opgelopen arbeidsconflicten enerzijds de nodige prudentie, anderzijds de nodige harde maatregelen, zoals het samenscholingsverbod van begin januari 1932, vereiste.

Ook buiten de gemeentelijke werkzaamheden was hij zeer aktief. De fiets had zijn grote belangstelling. Al op 21-jarige leeftijd, op 21 januari 1884, werd Edo Bergsma benoemd tot hoofdafgevaardigde van de afdeling Friesland en Groningen van de Algemene Nederlandse Vélocipedisten Bond, de latere A.N.W.B. Op 24 september 1884 werd hij met 10 van de 13 stemmen gekozen tot voorzitter van de bond, een functie die hij tot 1937 heeft bekleed.

Edo Bergsma was in veel opzichten een persoon van nationale betekenis. Behalve burgemeester van Enschede en voorzitter van de A.N.W.B. was hij lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal (1913-1922); voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (1913-1916); lid van de Centrale Gezondheidsraad te Utrecht, later Rijksgezondheidsraad te Den Haag; in 1923 lid en vanaf 1930 voorzitter van de Vereniging "Het Nederlands Wegencongres"; lid van de Rijkscommissie van overleg inzake Wegenverbetering (1928-1932); bestuurslid Heemschut; voorzitter van het Congres voor Openbare Gezondheidsregeling; voorzitter van de Tucht-Unie; voorzitter van de Commissie ter bevordering van de aanleg van de Twente-Rijnkanalen; voorzitter van de N. V. Luchtvaartterrein Twente; bestuurslid van het Rode Kruis, afd. Enschede en voorzitter van het Comité "Het Nederlandse Landschap".
Op 70-jarige leeftijd nam hij in 1932 afscheid als burgemeester van Enschede en vestigde hij zich in Arnhem. Hij was van mening dat een vertrekkende burgemeester niet in zijn stad moet blijven. Hij vond dat niet alleen onaangenaam voor zijn opvolger, maar ook principieel niet juist, omdat een oud-burgemeester alleen al door zijn aanwezigheid onwillekeurig enige invloed zou kunnen uitoefenen op de gang van zaken.
Edo Bergsma was een man met grote talenten als bestuurder. Hij was voor een ieder gemakkelijk toegankelijk, een waar democraat in handel en wandel. Wars van autoritair optreden, maar door zijn persoon autoriteit uitoefenend tegenover iedereen waarmee hij in aanraking kwam. De wijze waarop hij zich inleefde in het veelomvattende leven van de stad Enschede en de vervulling van zijn ambt wekte veler bewondering. Zijn benoeming tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (1902), Commandeur in de Orde van Oranje­Nassau (1933) en het Ereburgerschap van de stad Enschede (1932) getuigen hiervan.

Tekst:
T. Wiegman, oud-Gemeentearchivaris van Enschede

Reacties

Er zijn nog geen reacties
Login om te reageren
slider

LOGIN



Wachtwoord vergeten?
registreren

REGISTREREN


terug