Resultaten

Reacties

sport

Details

Omstreeks:

1904

Adres:

Bijdrage:

Administrator
15-09-15 13:39

Gewijzigd:

Marijn Smeehuijzen
01-07-16 15:56


Zoekwoorden:
Middelbaar Onderwijs Sport en Spel Jubilea

U bent hier: Home Verhalen Sport 25-Jarig Bestaan Gymnastiek- en Schermve...

25-Jarig Bestaan Gymnastiek- en Schermvereniging “Achilles”

1904

696 x bekeken

Serieuze blikken kijken ons aan op deze foto ter ere van het 25-jarig bestaan van de Gymnastiek- en Schermvereniging Achilles, gemaakt in 1904. Een grootse gebeurtenis, want de heren hadden zich in die tijd flink ingezet om de gymnastieksport onder de aandacht te brengen. Ongetwijfeld had dit met de ondernemersgeest van hun families en hun opleiding te maken, dat is waar het allemaal begon…


Oprichting van de industrieschool

De grote brand van 7 mei 1862 bracht Enschede wereldwijd in het nieuws. Minister van Binnenlandse Zaken Thorbecke, amper een paar maanden begonnen aan zijn tweede kabinet, breekt acuut zijn taken af om een bezoek aan de rampplek te brengen. De Twentse families Blijdenstein, Stork en Van Heek hadden al voor zijn entree in de politiek een goede relatie met hem opgebouwd. Naast zijn open houding inzake de divers geloofsgemeenschappen had de politicus en filosoof ook een vernieuwende blik op de ontwikkeling industrie, infrastructuur en onderwijs voor de komende generatie fabrieksarbeiders. Na zijn eerste kabinetsperiode (1849-1853) bezoekt hij regelmatig zijn contacten in Twente. Steunbetuigingen over en weer leiden tot vriendschappen en politieke samenwerking. Een mooi voorbeeld hiervan is de inzet die Thorbecke als minister toonde om een nieuwe spoorwegverbinding tussen Holland en Hannover via Enschede te laten rijden en niet via Zutphen.

Niet verwonderlijk dus dat Thorbecke zich 9 mei 1862 naar Enschede spoedde. Hij stuurt een telegram terug naar Den Haag met het verzoek om vierhonderd tenten en zeshonderd dekens beschikbaar te stellen. Daarnaast stelt hij een liberaal comité aan om de hulpvoorziening en wederopbouw van Enschede op gang te helpen. Dat dit comité direct de versnelde bouw van een nieuwe industrieschool toezegt – een particulier initiatief om de komende generatie textielfabrikanten en handelaren in eigen land te kunnen opleiden - valt niet bij alle Kamerleden even goed. Maar de eerste middelbare school van Nederland , de ‘Twentsche Industrie- en Handelsschool’, is dan al een feit. Een jaar later zou de Wet op het middelbaar onderwijs door kabinet Thorbecke aangenomen worden, die in middelbaar onderwijs op landelijk niveau voorzag.

Oprichting van Achilles

In 1866 kregen de leerlingen de mogelijkheid om gymnastieklessen te volgen. Een kamer van krap acht bij vier meter in het weeshuis aan de Oldenzaalsestraat werd afgehuurd. Bij het licht van olie- en gaslampen geeft de aangestelde leraar Peverelli hier lessen aan de touwen, ringen en klimstokken. Peverelli blijkt vrij ongemanierd en ongeïnteresseerd bij de lessen, hierdoor is hij niet bijster populair. Nadat een onvoorzichtige leerling een been breekt neemt het aantal leerlingen van de lessen dusdanig af dat de leraar in 1868 elders aanstelling neemt.

Een jaar later worden de lessen hervat door de heer Clemens. Deze gebruikt de gymnastieksport ook als orthopedische oefening om verlammingen en ruggegraatsverkromming te behandelen. De interesse in de sport stijgt weer. Vanuit Hengelo, Oldenzaal, Almelo en verder wordt om lessen gevraagd. De behoefte overstijgt het aanbod en in 1878 wordt een vergadering in het weeshuis belegd. Tien jongemannen richten hier ‘vereeniging “Achilles”’ op.

Elk wat wils

De vereniging neemt vanaf haar oprichting een actieve houding aan, de leden willen de gymnastiek onder het volk brengen! Hun enthousiasme slaat aan en de industrieschool bouwt een volwaardig oefenlokaal met nieuwe toestellen. Dit moment grijpen de heren aan om een opening te organiseren met uitvoeringen van zeventig turners van verenigingen uit andere steden. Hierna gaat het in rap tempo. Meer leden melden zich aan. Schermen wordt aan het pakket toegevoegd. De vereniging wordt toegelaten tot het Nederlands Gymnastiekverbond en onder leiding van Achilles bieden drie openbare lagere scholen gymnastieklessen aan in het lespakket.

Er wordt geen mogelijkheid ongemoeid gelaten om openbare voorstellingen te geven. Voor het zilveren jubilee wordt een tweedaags festijn gepland. Al wordt dit wel een jaar verschoven, daar de “Zwolsche Gymnastiekvereeniging” in 1903 ook al haar jubileum te vieren had.

Gewestelijke uitvoering in het Volkspark

Het weekend van 4 en 5 juni 1904 is het eindelijk zover. Van heinde en verre komen de gasten naar het Enschedese volkspark. De zaterdagavond wordt er gedanst op de polonaise, walsen en polka’s. In de pauze schenken ‘eenige Enschedeese dames’ een vaandel aan Achilles. De zondag kent een vol programma. Bijna twintig verenigingen uit Overijssel en Gelderland zijn overgekomen en worden met pracht en praal door de feestcommisie ontvangen. Wedstrijden met staafoefeningen en de “Duitse driesprong” (een variant op het hink-stapspringen volgens het ritme stap-stap-sprong) worden gespeeld, prijzen en “den eerewijn” worden uitgereikt en later op de dag volgt een optocht door de stad.

Hieruit blijkt wel de banden die Achilles heeft met de gemeente en haar bestuurders. De optocht kent een officiële ontvangst op het stadhuis. En na de hoofduitvoering van de ‘Zevende Openbare Uitvoering van het Middengewest van het Nederlandsch Gymnastiek-Verbond’ op het sportterrein ’s middags krijgen de deelnemers een gemeenschappelijk diner in de Groote Sociëteit - een locatie waar doorgaans telgen van gegoede families samenkomen met hun herenclubs.

Een gezonde geest in een gezond lichaam

“De belangen der gymnastiek te bevorderen” was in 1880 de doelstelling van de vereniging bij opname in het Nederlands Gymnastiekverbond. De trotse heren op de foto, omgeven door vaandels en kransen geschonken door damesteams uit de regio, zullen hier zeker hun steentje aan bijgedragen hebben. De vereniging bestaat meer dan honderddertig jaar na dato nog steeds. Met de woorden van burgemeesters Edo Bergsma en J.H.H. Mans, gesproken bij het vijftig en honderdvijfentwintig jarig bestaan; “Gij zijt gebleven vol geestdrift, maar ook vol ernst. Onvermoeid, stevig van aanpakken, vol durf, waardig en sterk!”




Tekst: Marijn Smeehuijzen
Geraadpleegde bronnen:

Hulshoff, C. , Lier, H. van (2003). Achilles, flitsen uit 125 jaar gymnastiek- en schermvereniging in Enschede. S.l. : s.n.
Verkade, W. (1974). Thorbecke als Oost-Nederlands patriot. Zutphen : De Walburg Pers.
Achilles (1929). Programma uitgegeven ter gelegenheid van het Gouden Jubileum. Enschede : Te Sligte.
Delden, Benno van (1991) Enschede, de hooge heeren en ’t Sociëteit. Hengelo : Broekhuis.
R.W. Jansen (2009). Een heide(ns) karwei; Albert Jan Blijdenstein; president van de Nederlandsche Heidemaatschappij, 1889 – 1896. Enschede : RJW-Publishing.
Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker. (2003). 25-jarig bestaan van Achilles in 1903. n Sliepsteen, nr. 76
Wiegman, T. (1985). Enschede kreeg in 1864 's lands eerste instituut voor middelbaar onderwijs. n Sliepsteen, nr. 2
Staatscourant 19 juni 1880 (via Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 2015)

Bron: Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker

Reacties

Er zijn nog geen reacties
Login om te reageren
slider

LOGIN



Wachtwoord vergeten?
registreren

REGISTREREN


terug